10.12.2018
Домой » Саодат журнали » Наср » Тунги ташриф

Тунги ташриф

Cоҳиба  АБДУЛЛАЕВАнинг  “Телетушкўрсатгич”  деб  номланган  илк  фантастик  ҳикояси  1978  йил  “Фан  ва  турмуш”  журналида  эълон  қилинган  эди.  Орадан  йигирма  йил  ўтиб,  Америка  матбуоти  телетушкўрсатгич  мосламаси  ихтиро  қилингани  ҳақида  хабар  берди.
Ёшларни  илмий  кашфиётларга  қизиқтирувчи  “Теримчи  робот”,  “Аскиячи  ЭҲМ”,  “Никоҳ  кўйлаги”  каби  фантастик  ҳикоялари  мухлислар  эътирофини  қозонган  адиба.  “Сирли  олам”  ва  унинг  иловаси  бўлмиш  “Қалб  кўзи”  газетасида,  шунингдек,  қатор  жамоат  ташкилотларида  фаолият  олиб  борди.  
Биз  умрининг  донишмандлик  фаслига  кирган  Соҳиба  Абдуллаевани  қутлуғ  ёши  билан  муборакбод  этиб,  ижодкоримизга  узоқ  умр,  сиҳат-саломатлик  тилаймиз.

22-1 копияКутилмаганда  кунлар  исиб  кетди.  Куз  кунларида  баҳор  ҳавоси…  Кишиларнинг  кайфияти  қандайдир  кўтаринки  руҳда.  Кузнинг  сўнгги  ойлари  тугаб,  қиш  фасли  бошланганига  қарамай  далаларда  ҳали  иш  тугамаган.  Шаҳар  аҳли  эса  ўзи  билан  ўзи  андармон,  ҳамон  баҳорий  кайфиятда  кундалик  юмушларини  бажариш,  битмаган  ишларини  битиришга  ошиқадилар…
Таҳририятимизнинг  ёши  улуғларидан  ҳисобланган  Мунира  опагина  табиатдаги  ўзгаришларга  ҳам,  атрофидагиларнинг  кайфиятига  ҳам  бефарқ,  ўша-ўша  одми  кийимда,  сипогина  ўтирарди.  У  эндигина  эллик  ёшни  қоралаган  бўлса  ҳам,  юзидан  упа-элик  аримайдиган,  сочларини  қорага  бўяб,  имкон  қадар  ёш  кўринишга  ҳаракат  қилувчи  баъзи  тенгдош  аёллари  орасида  ўзининг  маҳзун  қиёфаси  билан  ажралиб  турарди…
Тушликдан  сўнг  таҳририятимизга  башанг  кийинган  бир  киши  кириб  келди.  Қадди-басти  келишган,  қуюқ  киприклари  остидан  сузилиб  боқувчи,  сеҳрли  нигоҳи  ила  ҳар  қандай  аёлнинг  юрагига  ўт  солувчи  қирқ  ёшлар  атрофидаги  бу  одамнинг  ёш  бўлишига  қарамай  оқ  оралаган  сочлари,  мош-гуруч  соқоли  ҳам  унга  қандайдир  салобат  бахш  этиб  турарди.  Нимтабассумга  мойил  чеҳраси  билан  у  барчада  илиқ  таассурот  қолдирарди.
У  киши  бошини  хиёл  эгиб,  хонадагилар  билан  саломлашди.
Қизлар  негадир  бир-бирларига  сирли  нигоҳ  ташлаб  олдилар.  Мунира  опа  ҳам  кўзойнагини  ечиб,  у  билан  саломлашди.  Саломлашдию  бир  нима  ёдига  тушгандек,  кўзларини  ундан  олиб  қочди.  Маъюсланди.
Ҳалиги  одам  ҳам  бир  лаҳза  Мунира  опага  қараб  турди-да,  негадир  ўзини  йўқотиб,  ғудраниб,  саломлашди.  У  бўлим  бошлиғи  кўрсатган  ўриндиққа  оҳиста  ўтираркан,  опага  бот-бот  қараб  қўяр  эди.  Мунира  опа  ўнғайсизланди,  дарров  кўзойнагини  тақиб,  олдидаги  қоғозларга  кўз  югуртира  бошлади.  Шу  пайт  хонага  бош  муҳаррир  кириб  келди.
–  Э,  келинг,  келинг,  Шерзодбек,  аҳволлар  дурустми?  –  деди  бошлиқ  у  билан  қўл  олишиб  кўришаркан.  –  Кўргазмада  бўлдик,  ажойиб  тасвирлар,  айниқса  “Тунги  ташриф”  менда  зўр  таассурот  қолдирди.  Бизнинг  журналимизга  ана  шундай  руҳдаги  санъат  асарлари  керак.  Сиз  билан  ҳали  кўп  ишлар  қиламиз.  Ижодингиз  гуллайверсин.  Ватанга  соғ-омон  қайтганингиз  муборак  ва  хайрли  бўлсин!
–  Мен  журналингизнинг  деярли,  ҳамма  сонини  ўқиб  бораман.  Расмлар  ҳам  йиғилиб  қолганди,  маъқул  кўрсангиз…
Рассом  қўлидаги  сумкасини  очиб,  оқ-қора  рангдаги  суратларни  ёйиб  ташлади.  Бошлиқ  ҳафсала  билан  уларни  кўриб  чиқаркан,  лаззатли  таом  еб  ҳузур  қилгандек  бир  тамшаниб  олди-да,  рассомнинг  елкасига  қоқди:
–  Буларнинг  ҳаммасини  чиқарамиз.  Айнан  бизбоп  асарлар.  Яна  олиб  келинг.  Таҳаюлот,  илоҳий  мўъжизаларга  оид  асарларга  ҳамиша  эҳтиёжимиз  бор.
Рассом  қўлини  кўксига  қўйиб  бошлиқ  билан  хайрлашаркан,  хонадан  чиқаётиб  яна  Мунира  опага  қараб  олди.  Кўтаринки  кайфиятда  кириб  келган  одамнинг  хомуш  қиёфада  чиқиб  кетиши  барчамизни  ажаблантирди.
Мунира  опа  ўнғайсизланар,  ўзидан  ўн-ўн  беш  ёшлар  чамаси  ёш  кўринган  бу  йигитнинг  сирли  нигоҳидан  хижолатда  кўринарди.
Орадан  икки  ҳафта  ўтиб,  журналимизнинг  биринчи  муқовасида  ўша  рассомнинг  “Тунги  ташриф”  деб  номланган  асари  чоп  этилди.  Сурат  шу  қадар  сирли,  шу  қадар  ғаройиб  эдики,  унга  диққат  билан  тикилиб  турган  ҳар  қандай  инсоннинг  қалбида  маҳзун  туйғулар  жўш  уриб,  илоҳий  қудрат  олдида  инсон  тафаккури  нақадар  ожизлиги,  ғайб  оламига  бўлган  қизиқиш  маълум  бир  чегарадан  нарига  ўтолмаслиги  ҳис  этиларди.  Суратда  оромкурси  суянчиқларига  тирсагини  тираб,  икки  қўли  билан  чеккасини  ушлаб  олган  йигит  илтижоли  нигоҳини  нафис  дарпарда  ортидан  кўриниб  турган  юлдузли  осмонга  қадаганча  ўтирар,  самоватдан  эса  оппоқ  қанотларини  ёйганча  заминга  талпинаётган  қуш  тасвирланганди.  Аслида  ғайритабиий  қуш  бўлиб  кўринган  бу  нафис  жонзот  қанотли  парининг  ўзгинаси  эди.
Суратда  париваш  қанчалар  гўзал,  қанчалар  назокатли  тасвирланмасин,  йигит  қиёфасида  муҳрланган  маҳзунлик  кишида  маъюс  ҳиссиётларни  уйғотарди.  Орадан  уч-тўрт  кун  ўтиб  ўша  рассом  яна  келди…
Биз  –  уч-тўрт  нафар  аёллар  биргаликда  хонада  тушлик  қилиб  ўтиргандик.  Мунира  опанинг  табиати  қизиқ:  бошқа  пайтлар  ўта  жиддий  бўлишига  қарамай,  тушликда  бироз  очилиб,  дилдан  гаплашиб  ўтиради.
–  Ҳа,  Мўътабархон,  тасвирдан  кўз  узолмай  қолдингиз,  –  деди  у  менга  сирли  қараш  қилиб,  –  сурат  сизни  сеҳрлаб  қўйди,  чоғи.  Олинг,  овқат  совимасин.
Яқингинада  ишга  келган  Нафиса  исмли  қизимиз  ҳовлиқиб  гапга  аралашди:
–  Вой,  Мунира  опа,  сиз  ҳам  сездингизми,  тасвирдаги  йигит  ўша  рассомнинг  ўзи-ку?
Мен  ярим  ҳазил,  ярим  жиддий  қиёфада  сўз  бошладим.
–  Мунира  опа,  тасвирдаги  қиз  йигитнинг  севгилиси  бўлса  керак-а?  Уни  биласизми  кимга  ўхшатяпман?..
Шу  пайт  эшик  ланг  очилиб  хонага  рассомнинг  ўзи  кириб  келди:
–  Ассалому  алайкум!  Ёқимли  иштаҳа,  узр,  бемаврид  кириб  келганим  учун.
–  Йўқ,  аксинча,  айни  вақтида  келдингиз,  қани,  бир  пиёла  чойга  марҳамат,  –  деди  Нафиса  кўзларини  шўх  ўйнатиб.
Рассом  қўлида  ушлаб  турган  қоғоз  қутидаги  ширинликларни  ўртага  қўйди:
–  Марҳамат!
–  Қандолатларнинг  зўридан  олибсиз-ку,  ўзиям  фалон  пул  турса  керак,  –  деди  Зебо  опа  қоғоз  қутининг  у  ёқ-бу  ёғини  айлантирганча.  –  Юварканмиз-да,  “Тунги  ташриф”ни.
Рассом  унинг  гапларига  эътибор  бермай  Мунира  опага  бир  лаҳза  тикилиб  қолди-да,  эшитилар-эшитилмас  овозда:
–  Кулсангиз  очилиб  кетаркансиз,  опа,  –  деди  оғир  хўрсиниб.  Мунира  опа  бирдан  жиддий  қиёфага  кирди.  Ҳаммамиз  ноқулай  аҳволда  қолдик.  Орадан  бир  лаҳза  ўтиб,  рассом  устидан  биров  муздек  сув  қуйгандек,  сесканиб  кетди-ю,  эшик  томон  йўналди:
–  Майли,  мен  борақолай.  Раҳмат  сизларга,  Муҳсин  акага  ҳам  раҳмат  айтиб  қўйинглар,  –  деди.
Рассом  чиқиб  кетиши  билан  ҳаммамиз  Мунира  опага  юзландик:
–  Вой,  тинчликми,  Мунира  опа,  бу  рассом  сизни  йўқлаб  келганга  ўхшайди.  Уни  аввалдан  танирмидингиз  дейман-а?  –  деди  Нафиса  лабини  буриб.  –  Тикилишини  қаранг.
Эътиборхон  шаҳло  кўзларини  янаям  каттароқ  очиб,  Мунира  опага  ҳавас  билан  тикилиб  турарди.  Зебо  опа  гапнинг  лўндасини  айтди,  қўйди:
–  Э,  қизлар,  қўйсаларинг-чи,  рассом  йигит  Мунира  опани  кимгадир  ўхшатаётган  бўлса  керак.
Мунира  опа  ўрнидан  турди-ю,  ташқарига  чиқиб  кетди.
Мен  Мунира  опа  билан  хонадош  бўлганим  учун  ҳам  унинг  хулқ-атворини  бошқалардан  кўра  яхшироқ  билардим.  Бу  аёл  аксарият  аёллар  каби  дуч  келган  одамга  дардини  достон  қилиб,  енгиллашадиганлар  тоифасидан  эмасди,  шунинг  учун  ҳам  мен  опани  ҳурмат  қилардим,  у  каби  иродали  бўлишга  интилардим.
Орадан  икки  кун  ўтди.  Учинчи  қаватга  ҳаллослаб  чиқарканман,  хонамиз  эшиги  олдида  киришга  иккиланиб  турган  рассомга  кўзим  тушди.  Орқасидан  эшитилаётган  қадам  товушини  пайқаган  Шерзод,  шошилинч  эшик  тутқичидан  қўлини  тортди.  Биз  ичкарига  олдинма-кетин  кириб  бордик.  Хонада  Мунира  опа  ёлғиз  ўзи  қўлёзма  ўқиб  ўтирарди.
–  Ассалому  алайкум,  Муҳсин  акада  ишим  бор  эди,  –  деди  рассом  хона  ўртасига  етиб  келганда.
Мунира  опа  кўзойнагини  олиб,  уни  кўрди-ю,  пинагини  бузмай,  жой  кўрсатди:
–  Марҳамат,  бироз  кутасиз-да  энди,  Муҳсин  ака  соат  ўнларда  келадилар.
Девордаги  соатга  бир  қараб  олган  рассомнинг  чеҳраси  ёришиб  кетди:
–  Ярим  соат  бор  экан.  Майлими  шу  хонада  кутсам,  сизларга  халақит  қилмайманми?  –  деди  у  ёш  боладай  кўзларини  жавдиратиб.
–  Йўқ,  йўқ,  –  дедим  мен  уни  ноқулай  аҳволдан  қутқариш  ниятида,  –  сиз  бемалол  жойлашиб  ўтираверинг,  истасангиз,  журналимизнинг  янги  сонини  олиб  бераман,  варақлаб  ўтирасиз…
Шерзод  журнал  саҳифаларига  тез-тез  кўз  югуртириб,  бирма-бир  варақлаб  ўтирар  экан,  ўқтин-ўқтин  Мунира  опага  тикилиб  қолар,  чуқур  хўрсиниб,  яна  саҳифаларга  кўз  югуртирар,  хонада  ўтириши  бизга  ноқулайлик  туғдираётган  бўлса-да,  чиқиб  кетишни  хаёлига  ҳам  келтирмасди.  Сезишимча,  унинг  Мунира  опага  айтадиган  гаплари  бор  эди.
Мен  чой  қўйиш  баҳонасида  қўшни  хонага  чиқиб  кетдим.  Назаримда,  чой  ҳам  бирзумда  қайнади-қўйди.
–  Ҳа,  яна  меҳмон  келдими?  –  қизиқсиниб  сўради  Зебо  опа  чойнакка  тушаётган  қуруқ  чойга  диққат  билан  разм  солиб.  –  Чойингиз  жудаям  аччиқ  бўлиб  кетди-ёв,  меҳмон  эркак  кишими  дейман?
–  Муҳсин  акани  сўраб  келишган  экан.
Мен  атайлаб  рассомнинг  номини  айтмадим.  Чойнакни  кўтариб,  хонамиз  томон  йўл  олдим,  лекин  эшикдан  киришга  юрагим  бетламади.  Ичкаридан  рассомнинг  йиғламсираган  бўғиқ  овози  эшитилиб  турарди.
–  Сизни  кўрдим-у,  ҳаловатим  йўқолди.  Гаплашиб  олишимиз  керак.  Уч  кундан  бери  уйқум  йўқ.  Сиз,  сиз…
Мен  эшик  олдидан  нари  кетдим.  Ичкаридаги  гапларга  қизиқишим  қанчалик  устун  бўлмасин,  шундай  қилишга  мажбур  эдим.  Ахир,  кутилмаганда  рассом  ташқарига  отилиб  чиқиб  қолиши  мумкин  эди-да.  Мунира  опани  яхши  биламан-ку.  Эрининг  вафот  этганига  йигирма  йилдан  ошган.  Шу  давр  ичида  биронта  эркакнинг  таклифини  қабул  қилмаган.  Энди  эса  мана  бу  рассом  йигит  унинг  устидан  кулгандек.  Яна  опа,  опа,  дейди-я…  Йўлакнинг  бошига  қараб  юрдим.
Анчадан  сўнг  хонамиз  эшиги  очилиб,  яна  ёпилди.  Мен  енгил  тин  олдим.  Хайрият,  рассом  келиб-кетганини  ҳеч  ким  билмади.  Чойнакни  кўтариб,  хонага  кирдим.  Мунира  опа  кўзлари  йиғидан  қизарганча  бир  нуқтага  тикилиб  ўтирарди.  Лаблари  билинар-билинмас  титрар,  қўйиб  берса,  бор  овози  билан  йиғлагудек  аҳволда  эди.
Мен  ҳеч  нарса  сезмагандек,  қўлёзма  ўқишга  тутиндим.
–  Мўътабархон,  эшикни  ичкаридан  қулфланг,  –  деди  Мунира  опа  кутилмаганда  босиқ  овоз  билан.  –  Сизга  айтмасам  бўлмайди,  юрагим  тарс  ёрилай  деяпти.
Мен  эшикни  ёпиб  Мунира  опанинг  олдига  келдим.
–  Мунира  опа  хафа  бўлманг,  ўзи  шу  олифта  рассом  биринчи  келган  куниданоқ  менга  ёқмаганди.  Келинг,  қўйинг,  уни  унутинг.  Ўзи  бир  худбин  одамга  ўхшайди.
–  Йўқ,  –  деди  Мунира  опа  бошини  чайқаб.  –  Шерзодга  ҳам  осон  эмас,  у  ҳам  қийналяпти…  Сизга  бир  бошдан  айтиб  бермасам,  тушунишингиз  қийин.
Мунира  опа  қўлидаги  рўмолчасини  бармоқлари  билан  асабий  эзғилаб  ўтирган  кўйи  ҳикоясини  бошлади:
–  Бухоролик  курсдошига  турмушга  чиққан  синглимнинг  қизи  Ҳилола  мактабни  тугатиб  Тошкентга  келди.  Турмуш  ўртоғим  барвақт  қазо  қилган,  икки  ўғлим  уйли-жойли  бўлиб  кетган,  уйим  ҳувиллаб  қолганди.  Мен  бажонидил  Ҳилолани  бағримга  олдим.  Уни  ўз  қизимдек  яхши  кўрардим,  ахир,  хола  ҳам  онадек  меҳрибон  бўлади,  дейишади-ку.  Ниҳоятда  гўзал  ва  оқила  қиз  бўлиб  вояга  етган  жиянимни  еру  кўкка  ишонмасдим.
Баҳор  кунларининг  бирида  кечки  овқатим  пишди  ҳамки,  Ҳилоладан  дарак  йўқ.  Ҳавотирга  тушиб,  дам  кўчага  чиқаман,  дам  ошхонага  ўтиб,  овқатни  қайта  иситаман…
Бир  пайт  эшигимиз  олдида  катта  тезлик  билан  келаётган  енгил  машинанинг  ғийқиллаб  тўхтаган  овози  эшитилди.  Мен  отилиб  кўчага  чиқдим.  Ҳилолани  ташлаб  кетган  сутдек  оқ  машина  кўчамиздан  қайрилиб  улгурган,  мен  унинг  қизил  чироқларинию  орқа  ўриндиқда  ўтирган  сочи  калта  қизни  орқа  тарафдан  кўришга  улгурдим,  холос.
–  Қаерларда  юрибсан  шу  пайтгача?  –  дедим  Ҳилолага  юзланиб.  –  Адойи  тамом  бўлаёздим-ку  сени  кутавериб.
–  Хола,  юринг  ичкарига  кирайлик,  мен  ҳозир  сизга  ҳаммасини  тушунтириб  бераман.  Наргизаларникида  дарс  тайёрлаётгандик.  Сизга  телефон  қилиб  айтиб  қўймоқчи  бўлдим,  бироқ  уларнинг  телефони  ишламаётган  экан.
Мен  сўроқ-саволни  давом  эттирдим:
–  Машинадаги  йигит  ким?
–  Уми,  Наргизанинг  акаси-ку…
–  Бўпти,  юр,  уйда  гаплашамиз,  қорнинг  ҳам  очиб  кетгандир?
–  Наргизанинг  акаси  жуда  ширин  ош  дамлар  экан,  биз  мазза  қилиб  еб  олдик…  Бугун  кеннойиси  касалхонада  навбатчи  экан,  ҳозир  ўша  ошдан  олиб  касалхонага  кетишди,  йўл-йўлакай  мени  ҳам  ташлаб  ўтишди.
Кўнглим  анча  таскин  топди.  Уйланган  йигит  экан-ку,  дедим  ўзимга  ўзим.
Ҳилола  ярим  кечагача  дарс  тайёрлаб  ўтирди.  Эрталаб  уни  уйғотишга  кирсам,  ёзув  столига  бош  қўйган  кўйи  ухлаб  қолибди.  Столнинг  бир  четида  унинг  чизилган  сурати  –  оқ-қора  рангдаги  тасвир.  Суратдаги  катта-катта  шаҳло  кўзли  қиз  қиёфаси  машҳур  мўйқалам  устаси  Чингиз  Аҳмаровнинг  сарой  маликаларини  эслатарди.
Юрагим  алланечук  орзиқиб  кетди.  Мен  Ҳилолани  оҳиста  уйғота  бошладим.  У  чўчиб  кўзларини  очди-ю,  тезда  юзини  тескари  буриб  олди.  Унинг  қовоқлари  йиғидан  шишиб,  кўзлари  қизариб  кетганди.
Кеча  уришганим  оғир  ботибди-да.  Мен  уни  юпатиб,  эркалатишни  ўзимга  эп  кўрмадим.  Агар  кўнглига  қарасам,  яна  нималар  қилмайди.  Ахир  ота-онаси  уни  менга  ишонишган.
–  Ҳилола,  мана  бу  расмни  –  сенинг  суратингни  ким  чизди?  –  дея  саволга  тутдим  нонушта  ҳам  қилмай  ўқишга  отланаётган  жиянимга.
У  менга  “ялт”  этиб  қаради-ю,  ёшли  кўзларини  кафти  билан  беркитиб,  ташқарига  отилди.  Мен  ҳангу  манг  бўлиб  қолгандим.
Шу  кундан  эътиборан  Ҳилола  бутунлай  ўзгарди.  Камгап,  ўйчан  бўлиб  қолди.  Дарсхонасини  ичидан  қулфлаб  олиб,  соатлаб  ёлғиз  ўтирадиган  одат  чиқарди.
Мен  ўзимни  ўзим  койийман.  Қиз  бечорага  қаттиққўллик  қилаётганимдан  ўкинаман,  лекин  унга  сир  бой  бермайман…
Кунларнинг  бирида  ғира-шира  қоронғи  туша  бошлаган  маҳали  тор  кўчамизда  яна  машина  тўхтади.  Катта  тезликда  келган,  шиддат  билан  тўхтаган  бу  машина  овози  менга  таниш  эди  –  Наргизанинг  акаси.  Мен  йигитни  койиб  қўйиш  мақсадида  кўчага  отилдим,  ахир  бундай  воқеалар  3-4  марта  қайтариляпти,  қизгинанинг  боши  айланиб,  тағин…
Не  кўз  билан  кўрайки  йигит  машина  ойнасидан  бошини  чиқариб,  Ҳилоланинг  қўлларини  кафтлари  орасига  олганча,  ўпиб  турарди.  Ёшлар  мени  кўриб,  дарров  ажралишди.  Йигит  машинасини  кўча  бошигача  орқаси  билан  юргизиб,  муюлишда  кескин  бурилди-ю,  катта  тезликда  ҳайдаб  кетди.  Ғазабимнинг  чек-чегараси  йўқ  эди.  Ҳилоланинг  юзига  тарсаки  қўйиб  юбордим.  У  йиғлаганча  йўлакда  туриб  қолди.
Эрталаб  Ҳилолани  уйғотаман  деб  ётоғига  кирсам,  ўрнида  йўқ,  ёзув  столида  бир  парча  хат  қолганди.  Дарров  ўқишга  тутиндим:  “Мени  кечиринг,  холажон,  юзингизга  оёқ  қўйдим.  Ўзимни  оқламайман,  мен  гуноҳкорман,  лекин  нима  қилай…  Шерзод  исмли  ўша  йигитни  севиб  қолдим.
Илк  бор  сўроқсиз  уйга  кеч  қайтган  куним  ҳам  сизни  алдаган  эдим.  Шерзод  хотини  билан  ажрашган  экан.  У  ўша  куни  устахонасида  менинг  суратимни  чизишга  киришди.  Бу  ерда  узоқ  қолишимизни  айтиб,  сизга  қандай  баҳоналар  кўрсатишимни  ўргатди.  Мен  шу  икки-уч  соат,  балки,  ундан  ҳам  камроқ  вақт  ичида  унинг  итоаткор  қулига  айланган  эдим.  Биз  неча  марта  устахонада  у  билан  ёлғиз  қолиб  кетардик.
…Кунлардан  бир  куни  ўша  мудҳиш  воқеа  содир  бўлди.  Бундан  хабар  топган  унинг  онаси  бизни  роса  койиди.  Кейин  насиҳатга  ўтди:
–  Бўлар  иш  бўлиб,  бўёғи  синибди.  Озгина  сабр  қилсаларинг,  ўзим  совчиликка  борардим-ку.  Ҳа,  майли  эртагаёқ  совчиликка  бораман,  зудлик  билан  никоҳ  ўқитамиз,  –  деди  у.
Мен  унга:  “Бизникига  бормай  туринг”,  деб  ялиниб-ёлвордим,  ахир  сизнинг  феълингизни  биламан-ку,  холажон.  Сизнинг  наздингизда  никоҳсиз  қовушишдан  ҳам  оғирроқ  гуноҳ  йўқ-ку.  Шерзоднинг  онаси  ҳам  тақволи  аёл,  у  ҳам  никоҳ  ўқитишни  ўз  бурчи  деб  биларди.  Биз  кеча  никоҳ  ўқитдик.  Нон-тузингизни  еб,  тузлиғингизга  тупургандекман.  Сизга  бу  гапларни  юзма-юз  айтишга  ботина  олмадим,  мени  кечиринг,  бу  уйда  энди  яшай  олмайман.  Мен  сизга  нолойиқман,  мени  қарғаманг,  холажон,  рози  бўлинг”.
–  Ҳилола  менга  ана  шундай  мазмунда  хат  қолдирганди,  –  деб  ўз  ҳикоясини  тугатди  Мунира  опа.
Мен  пиёлага  чой  қуйиб,  узатдим.  Мунира  опа  чойдан  бир  ҳўплаб,  чуқур  хўрсиниб  олди-да,  гапида  давом  этди:
–  Баҳорда  уларнинг  тўйлари  бўлиб  ўтди,  синглим  тўйга  рози  эди,  иложи  қанча,  лекин  эри  тўйда  қатнашмади,  мен  ҳам  бормадим.  Уни  қанчалик  соғинмай,  кечира  олмасдим.
Ёз  чилласида  тонг  саҳарлаб  телефон  қўнғироғи  жиринглаб  қолди.  Телефон  гўшагини  кўтардим.  Наргизанинг  овози:
–  Холажон,  қуда  хола,  туғуруқхонага,  иккинчи  туғуруқхонага  тезда  етиб  келинг.  Ҳилола…  Ҳилоланинг  аҳволи  оғир.
Қандай  кийиниб,  кўчага  қандай  отилиб  чиққанимни  билмайман.  Туғуруқхонага  етиб  келсам,  Ҳилоланинг  жони  узилган  экан.  Лекин  чақалоқ  омон  қолибди.  Шерзод  хорижга,  сафарга  кетган  экан.
Синглимга,  Бухорога  қўнғироқ  қилдим.  Самолётда  етиб  келишди.
Азада  қиёмат  қойим  бўлди,  гўё.  Синглим  фарзанд  доғида  адойи  тамом  бўлди.
Мен  эса:  “Қиз  бечорадан  вақтида  хабар  ололмадим,  оғироёқ  бўлганида  кўнгли  тусаган  нарсаларни  олиб  беролмадим.  Қишлоқда  ўсган,  соддагина  қиз  эди-ку”,  дея  ўз-ўзимни  койирдим.
–  Шундан  буён  бу  бевафо  ҳаётдан  безиб  яшайман.  Яхшиям,  қўлимда  қаламим  бор.  Дардларимни  тўкиб  соламан,  –  дея  ўз  ҳикоясини  тугатди  Мунира  опа.
–  Демак,  Шерзод  Олимов  куёвингиз  экан-да,  у  сизни  Ҳилолага  ўхшатгани  учун  ғалати  қарабди-да.  Биласизми,  “Тунги  ташриф”даги  қизни  мен  ҳам  сизга  ўхшатгандим.
–  Ҳа,  –  деди  Мунира  опа  қора  муқовали  дафтари  орасидан  ёши  ўн  саккизлар  атрофидаги  бир  қизнинг  суратини  олиб,  менга  узатаркан.  –  Мана  Ҳилоланинг  сурати.
–  Вуй,  –  дедим  мен  бетакрор  гўзалликдан  завқланиб.  –  Жиянингиз  шунақа  гўзал  қизмиди?..
–  Шерзод  ниҳоятда  гўзал  асарлар  яратяпти,  –  дея  гапида  давом  этди  Мунира  опа.  –  “Тунги  ташриф”га  эътибор  қилдингизми,  Ҳилоланинг  руҳи  ҳамон  унга  мададкор…
…Кўп  ўтмай  таҳририятимиз  аъзолари  ғалати  бир  ҳодисанинг  гувоҳи  бўлишди.  Хонамизга  бехосдан  кириб  келган  одамни  аввалига  танимадик.  Кейин  эса  сочлари  патила,  соқоллари  ўсиб  кетган,  ғижимланган,  бир-бирига  мос  келмайдиган  кийимдаги  Шерзодни  овозидангина  таниб  олдик.
–  Мум-кин-ми?  –  деди  у  ширакайф  оҳангда.
Мунира  опанинг  эсхонаси  чиқиб  кетди.  Нима  дейишини  билмасди.  Шерзодни  бошдан-оёқ  кузатди-ю,  аҳволини  тушунгандек  бўлди.  Ҳам  нафрат,  ҳам  ачиниш  билан  унга  тикилганча,  туриб  қолди.
–  Ў…  ў…  ўтирсак  бў-лади-ми?  –  деди  Шерзод  стулга  гурсиллаб  ўзини  ташлар  экан.  Кейин  ўнгланиб  олдию  гапида  давом  этди.
–  Опа,  опажон,  олдингизга  бир  илтимос  билан  келдим,  –  деди  у  хонадагиларга,  сизлар  чиқиб  кетинглар,  дегандек  қўл  силкиб.
Биз  жимгина  хонадан  чиқиб  кетдик.
Лекин  ичкарида  нима  бўлаётганига  ҳаммамиз  қизиқардик.  Шунинг  учун  ҳам  хонадан  узоқ  кетмадик.
Аввалига  Шерзоднинг  ҳиқиллаб  йиғлаган  овози  эшитилди,  кейин  баланд  овозда  бақирди:
–  Қизимни  кўргим  келаяпти!..  Нега  уни  менга  кўрсатишмайди,  гуноҳим  нима?  Синглингизга  тушунтиринг,  илтимос!..
Бирдан  эшик  очилиб  Шерзод  чиқиб  келди.  Унинг  аламзада  юзида  кўз  ёши  қотиб  қолгандек  эди.  Ҳеч  кимга  эътибор  бермай  йўлак  бўйлаб  гандираклаганча  юриб  кетди.  Афтидан  кайфи  ҳам  тарқаб  бўлганди.  Ҳамкасбларимиз  бўлган  воқеаларни  англаб-англамай  елка  қисиб,  ўз  хоналарига  кириб  кетишди.  Мен  юрагим  бетламай  эшикни  оҳистагина  очиб  ичкарига  кирдим.  Мунира  опа  йиғлаб  ўтирарди.  Мени  кўриб,  кўз  ёшларини  артди-да,  ўтиринг,  деди  мискин  овозда.  Секин  жойимга  ўтириб  сукут  сақладим.
–  Мўътабархон,  сиз  энди  менинг  сирдошимсиз.  Сўрамасангиз  ҳам  айтаман.  Ичимдагиларни  сизга  айтмасам,  кимга  айтаман…
Мунира  опа  шундай  дея  ҳикоясини  яна  давом  эттирди:
–  Тўйдан  кейин  орадан  ҳеч  фурсат  ўтмай  Ҳилола  ҳомиладор  бўлибди.  Ўша  пайтларда  қайнонаси  ётиб  қолган  экан.  Оғироёқ  Ҳилола  тўладан  келган,  ётиғлиқ  қайнонасини  кўтариб,  тагига  тувак  тутишга  мажбур  экан.  Ўқишларига  ҳам  боролмаган,  қайнсинглиси  Наргиза  эса  эркагина  қиз  бўлгани  сабаб  унга  ёрдамлашмаган  экан.  Оқибатда  Ҳилола  ҳомиласини  етти  ойда  туғиб  қўйган  экан.  Бу  пайтда  Шерзод  хорижда  бўлган…
Ёлғиз  қизи  –  Ҳилоланинг  вафотидан  кейин  синглим  чақалоқни  Бухорога  олиб  кетди.  Хориждан  қайтган  Шерзод  бу  мусибатга  бардош  беролмай,  ичкиликка  ружу  қўйган.  Боласини  бориб  кўриш  ҳатто  хаёлига  ҳам  келмаган.  Гўё  хотинининг  ўлимига  шу  гўдак  сабабчидек,  унга  талпинмаган  экан.  Кейинроқ  борганида  уни  уйга  киритишмаган.
Орадан  беш  йил  ўтди.  Бу  орада  опалари  уни  бир  неча  бор  уйлантириб  қўйишган.  Шерзод  у  аёллар  билан  бир-икки  йил  яшаб  ажрашган,  аниқроғи,  ўша  аёлларнинг  ўзлари  Шерзоддан  совиб,  уни  ташлаб  кетишаркан…
Хотинининг  вафотидан  кейин  ижоддан  бутунлай  совиб  кетган  Шерзоднинг  айтишича,  бир  куни  тушида  Ҳилолани  кўрибди.  У  самовотдан  дарича  орқали  Шерзоднинг  ётоғига  учиб  келган  эмиш.  Ана  шу  ҳолатни  “Тунги  ташриф”  деб  номлаб,  тасвирга  туширган.  Шундан  кейин  ижоди  гуркираб  кетибди.  Шўрлик  Ҳилолагинамнинг  руҳи  ҳамон  Шерзодга  талпинса  керак-да…
–  Қизчасини  Шерзодга  кўрсатмоқчимисиз?  –  ботинолмайгина  сўрадим  Мунира  опадан.
–  Ҳа,  –  деди  у  қатъий  оҳангда,  –  ахир  отаси-ку,  фарзанд  меҳри  қалбидан  жой  олибди,  бунга  шукр  қилиш  керак,  шунда  Ҳилолагинамнинг  ҳам  руҳи  шод  бўлади,  буни  албатта,  синглимга  тушунтираман.
Орадан  икки  ҳафта  ўтди.  Шерзод  яна  таҳририятимизга  кириб  келди.  Бу  орада  улар  опа  билан  телефон  орқали  гаплашиб  туришди.  Шерзоднинг  руҳиятида  катта  ўзгариш  содир  бўлганди:  кайфияти  кўтаринки,  ўша  –  биринчи  бор  хонамизга  кириб  келган  пайтдагидек  сертакаллуф,  димоғи  чоғ  эди.

Соҳиба  АБДУЛЛАЕВА

Ўқиганлар сони: 717

Оставить комментарий